Έφτασε και φέτος αυτή η εποχή του χρόνου, φίλες και φίλοι. Μπήκε Νοέμβριος, άρα έχουμε Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ούτως ή άλλως και η Αθήνα καιρό σαλονικιώτικο έχει πλέον με βροχή περίπου 2 φορές της μέρα, οπότε εναρμονιζόμαστε και επισήμως με το αλάνθαστο μετεωρολογικό κριτήριο των κινηματογραφικών φεστιβάλ. Όλοι το ξέρουν ότι το φθινόπωρο ξεκινάει αρχές Σεπτέμβρη με Φεστιβάλ Μικρού Μήκους Δράμας και τελειώνει εκεί προς τα μέσα Νοεμβρίου με το κρύο και την υγρασία να περονιάζουν το δέρμα στην κρύα και υγρή Σαλούγκα.

Έτσι και φέτος από 5 μέχρι 15 Νοεμβρίου λοιπόν οι αποθήκες του λιμανιού, η αίθουσα του Ολύμπιον και τα μπαρ του κέντρου θα γίνουν ένα ζωηρό οικοσύστημα με κέντρο του την κινηματογραφική εμπειρία και με θερμές μάζες φασηνεφίλ™ Αθηνέζων να αναμένετται να πλήξουν την συμπρωτεύουσα. Εκεί θα είμαστε κι εμείς φυσικά φουλ για κομπλέ κινηματογραφική ανταπόκριση μέσα από άρθρα, συνεντεύξεις και βίντεο στα social media του Nerdcult και το γκρουπ του ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΑΜΠ.

Προς το παρόν, όμως, ας μιλήσουμε για τις ταινίες και το πρόγραμμα. Όπως πάντα, μπορείτε να βρείτε το αναλυτικό ωρολόγιο πρόγραμμα των φυσικών προβολών στη σελίδα του φεστιβάλ, όπου θα βρείτε επίσης και τις online προβολές που θα είναι διαθέσιμες στην streaming πλατφόρμα, σε περίπτωση που βρίσκεστε εκτός Θεσσαλονίκης. Ας σημειώσουμε επίσης πως η προπώληση ξεκινάει από την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, οπότε κάντε τα κουμάντα σας γιατί κλασικά, όπως και παντού πια στη ζωή μας, τα sold out δεν θα είναι λίγα.

Για να μην τα πολυλογούμε, λοιπόν, σας έχουμε ετοιμάσει εδώ μια λίστα με τις 25 ταινίες που πρέπει να βάλετε στην (φανταστική ή πραγματική) ατζέντα σας αν σκοπεύετε να βρεθείτε στην Θεσσαλονίκη τις επόμενες μέρες.

Τα φεστιβαλικά σουξέ

Οκ, εδώ προφανώς βρισκόμαστε σε επικράτεια υψηλού sold out κινδύνου φίλες και φίλοι, αφού η Θεσσαλονίκη πάντα φιλοξενεί βραβευμένες ταινίες που έχουν κάνει την γύρα τους ήδη στο διεθνές φεστιβαλικό κύκλωμα. Τέτοιες περιπτώσεις είναι βεβαίως και οι φετινές ταινίες έναρξης και λήξης. Η πρώτη είναι το βραβευμένο με το Μεγάλο Βραβείο στις Κάννες Minotaur του Ρώσου Andrey Zvyagintsev, σκηνοθέτη των εκλεκτών The Return, Leviathan και Loveless, από το οποίο πέρασαν αισίως 9 χρόνια. Παρομοίως στη λήξη θα πετύχουμε το Woman Unknown της Maya el-Toukhy, το οποίο έφυγε από τη φετινή Μπιενάλε της Βενετίας με το Χρυσό Λιοντάρι.

Συνεχίζοντας με βραβευμένες ταινίες από τις φετινές Κάννες και Βενετία, η λίστα των φεστιβαλικών hits περιλαμβάνει επίσης το Coward του Lukas Dhont (το ντεμπούτο του οποίου, Girl, είχε κλείσει το φεστιβάλ του 2018 αν θυμάστε), αλλά και το DAU του Ilya Khrzhanovsky, ένα φιλόδοξο και δαιδαλώδες ρώσικο φιλμ που ετοιμάζεται εδώ και δυο δεκαετίες. Ακόμα κι αν δεν σας κερδίζει, αξίζει να το δείτε για την πρωτοτυπία και την κλίμακά του (και λιγότερο για το διαφημισμένο “ελληνικό” ενδιαφέρον του).

Όλα αυτά βέβαια, όπως είθισται στα φεστιβαλικά σουξέ, θα κυκλοφορήσουν βεβαίως και στις αίθουσες αργά ή γρήγορα, οπότε σας προτείνουμε να τσεκάρετε κατά προτεραιότητα και ταινίες που έχουν φεστιβαλικό buzz αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν θα βρίσκονται εύκολα μετά. Τέτοιες περιπτώσεις είναι το βρετανικό folk-κωμικό The Incomer και το αμερικάνικο γκέτο-drama If I Go Will They Miss Me που γοήτευσαν το indie ακροατήριο στο φετινό Σάντανς. Πολλά περιμένουμε επίσης από το καμμένο εγκεφαλικό sci-fi thriller Chronovision που μυρίζει διαμαντάκι.

Οι λατρείες δημιουργοί

Πάντα βεβαίως σε ένα φεστιβάλ οι πρώτες ταινίες που κυκλώνουμε είναι αυτές που υπογράφονται από κινηματογραφικές μας καψούρες, και δυσκολεύομαι να σκεφτώ κάτι πιο (μελαγχολικά) καψούρικο από τη νέα ταινία του γίγαντα Mike Leigh, η οποία πολύ πιθανό να είναι και η τελευταία του, αφού ο ίδιος είπε πως η κατάσταση της υγείας του μάλλον δεν θα του επιτρέψει να συνεχίσει να κινηματογραφεί. Πρώτη γραμμή στο Tender Loving Care λοιπόν, με καπνογόνα πανό και τα σχετικά.

Δεν υπάρχει άλλο όνομα στο φετινό φεστιβάλ που να μπορεί να συγκριθεί στα μάτια μας με τον Leigh, αλλά θα συναντήσουμε κάμποσες ταινίες από σκηνοθέτες που μας έχουν κερδίσει τα τελευταία χρόνια. Τέτοια περίπτωση είναι οι Χιλιανοί stop-motion animators (και σταθεροί θαμώνες του φεστιβάλ) Cristobal León και Joaquín Cociña που μας πρωτομάγεψαν με το Wolf House και επιστρέφουν φέτος με το Donkey Princess. Παρόμοια περίπτωση είναι το Burning Giants του Phuttiphong Aroonpheng με το κλασικό παραισθησιογόνο slow cinema ύφος που ευδοκιμεί στην Ταϊλάνδη. Ήταν ένα από τα διαμαντάκια που είδαμε φέτος στη Βενετία, ενώ το σκηνοθέτη τον είχαμε γνωρίσει πάλι Θεσσαλονίκη με το Manta Ray.

Μιλώντας για βιογραφικά που μας κάνουν να αισιοδοξούμε, το μεταμεσονύχτιο πρόγραμμα του φεστιβάλ παίζει το Colony του Κορεάτη Yeon Sang-ho, δημιουργού του ήδη κλασικού Train to Busan. Παρομοίως συστήνουμε να τσεκάρετε το ρεαλιστικό γαλλικό εφηβικό δράμα (εντελώς επίκαιρο) A Place to Heal του Cedric Kahn, που συνεχίζει το σερί αξιολογότατων ταινιών μετά τα Goldman Case και Making Of. Τέλος, φεύγοντας από τους σκηνοθέτες, ο Ricky του Trailer Park Boys (IYKYK) πρωταγωνιστεί στο υποσχόμενα καλτ Phreaker.

Τα μερακλίδικα αφιερώματα

Αν μας ρωτάτε, αυτό που ξεχωρίζει όχι μόνο ανάμεσα στα αφιερώματα αλλά συνολικότερα ως highlight του φετινού φεστιβάλ είναι το αφιέρωμα στο Νίκο Γραμματικό. Πρόκειται για έναν σπουδαίο σκηνοθέτη, αν όχι τον αγαπημένο μας που έχει αναδείξει το ελληνικό σινεμά τις τελευταίες 3-4 δεκαετίες. Η ιδιαιτερότητα που υπάρχει με τον Γραμματικό όμως είναι η εξής: ενώ όλοι λατρεύουν τους Απόντες και τον Βασιλιά (σημειωτέον πως στο φεστιβάλ θα παρουσιαστεί και η προφορική ιστορία των πρώτων που κυκλοφορεί ως βιβλίο από τις εκδόσεις Αντίποδες), οι υπόλοιπες ταινίες του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παραγνωρισμένες. Αυτό τον καθιστά έναν σκηνοθέτη ταυτόχρονα λατρεμένο και υποτιμημένο. Γι’ αυτό λοιπόν σας συστήνουμε εμφατικά να δείτε τις υπόλοιπες μεγάλου μήκους ταινίες του, και ειδικότερα την Εποχή των Δολοφόνων, την Κλειστή Στροφή και τα Νυχτολούλουδα.

Ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα είναι το «Καλώς ήρθατε στην έρημο» που επιμελείται ο Oliver Laxe, σκηνοθέτης του Sirat. Και μπορεί αυτό να μην ταιριάζει με τα γούστα μας, αλλά οι ερημο-ταινίες που διάλεξε ο Laxe είναι μία και μία. Προφανώς η Αυστραλία έχει την τιμητική της, και πώς θα μπορούσε να μην άλλωστε. Μην παραλείψετε λοιπόν να δείτε τα αριστουργηματικά Walkabout του Nicolas Roeg και Wake in Fright του Ted Kotcheff (αμφότερα του 1971), ενώ συμπληρωματικά μπορείτε να δείτε και το παρα-Αυστραλιανό Μαραλίνγκα Μανινγκρίντα Μανταμαρού του Αλέξανδρου Βούλγαρη (για τη ζουμερή αυστραλιανή εμμονή του The Boy τα έχουμε ξαναπεί εδώ). Και για να κλείσουμε με desert films από το 1971, απολαύστε το high-art b-movie Vanishing Point του Richard C. Sarafian.

Κλείνοντας το αφιερωματικό μέτωπο, αξίζει να τσεκάρετε το πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα «Βαλκανικό Τρόμο» με διαμαντάκια σαν το σέρβικο T.T. Syndrome και το βορειομακεδόνικο You Won’t Be Alone. Και τέλος το φεστιβάλ φιλοξενεί την legendary θεωρητικό του κινηματογράφου, και “νονά” του αναλυτικού εργαλείου του male gaze, Laura Mulvey, η οποία μεταξύ άλλων θα παρουσιάσει και τη πειραματική μεγάλου μήκους ταινίας της Riddles of the Sphinx που γύρισε το 1977 μαζί με τον επίσης επιδραστικότατο θεωρητικό του σινεμά και τότε σύζυγό της, Peter Wollen.

Η ελληνική σοδειά

Τέλος, όπως πάντα το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αποτελεί το ετήσιο ραντεβού μας με την τρέχουσα ελληνική κινηματογραφική παραγωγή, δείχνοντάς μας ποια είναι η μεγάλη εικόνα του εγχώριου σινεμά στη δεδομένη στιγμή. Φέτος λοιπόν το μεγάλο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ περιλαμβάνει 3 νέες ταινίες με επιτυχημένη φεστιβαλική πορεία: το Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα της Ζακλίν Λέντζου με βραβείο στη Βενετία, το Ένας ολόκληρος άνθρωπος σχεδόν του Ευθύμη Kosemund-Σανίδη με βραβείο στο Κάρλοβι Βάρι και ο Τιτανικός Ωκεανός της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη με πρεμιέρα στις Κάννες.

Εκτός αυτών, οι νέες ελληνικές ταινίες που μας τραβούν περισσότερο την προσοχή στο φεστιβάλ είναι το Θάλασσα από Γυαλί του Αλέξη Αλεξίου που κάνει avant-premiere λίγο πριν κυκλοφορήσει στις αίθουσες (δέκα χρόνια περιμένουμε να επιστρέψει μετά το Τετάρτη 04:45), το Δέντρο του Ιούδα του Χρήστου Χουλιάρα (ανυπομονούμε για πρωταγωνιστικό ρόλο Alex K. από The Last Drive), και το Θεωρία Παιγνίων του πάντα ιδιοσυγκρασιακού Κάρολου Ζωναρά που εδώ στρέφεται προς το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης.