Θυμάμαι πριν λίγες μέρες είδα στο ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΑΜΠ μερικά posts που λέγανε για καλύτερα σερί ταινιών από σκηνοθέτες, και βλέποντας σήμερα την είδηση για τον θάνατο του μεγάλου ηθοποιού Terence Stamp (προσπερνώντας ότι τον αναφέρουν σε τίτλους πρωτίστως ως κακό του Superman, που όντως υπήρξε ένας ωραίος General Zod αλλά κάπου ώπα λίγο) σκεφτόμουν τι τρελό σερί ταινιών (κάποιων υποτιμημένων) με πρωταγωνιστικούς ρόλους έκανε με το καλημέρα σας στην κινηματογραφική καριέρα του. Σημειωτέον πως ο Stamp, ο οποίος έφυγε χτες από την ζωή σε ηλικία 87 ετών, έκανε το ντεμπούτο του κατευθείαν σε πρωταγωνιστικό ρόλο, έχοντας ήδη μια θεατρική διαδρομή από νεαρή ηλικία δίπλα στον συνομήλικο Michael Caine και τον έμπειρο Peter O’Toole. Πάμε λοιπόν να δούμε μέσα από 5 στάσεις το απίστευτο ξεκίνημα που έκανε ο Stamp στα 60s. Στάση πρώτη: το 1962 ο Stamp συμπρωταγωνιστεί με τον βετεράνο Peter Ustinov στην μεταφορά που έκανε ο τελευταίος στο Billy Budd, το αριστουργηματικό ναυτικό μυθιστόρημα του Herman Melville, και μία από τις καλύτερες μεταφορές του έργου του στο σινεμά μέχρι και σήμερα (ας σημειώσουμε πως το Billy Budd έχει μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη και ως Beau Travail από την Claires Denis, φανταστική ταινία). Κλασική κινηματογραφική περιπέτεια μεν, εξαιρετικά καλοφτιαγμένη και καλοπαιγμένη δε. Στάση δεύτερη: πριν είχαμε Βρετανό σκηνοθέτη να μεταφέρει στην οθόνη Αμερικάνο συγγραφέα, το 1965 έχουμε το αντίθετο με τον λέτζεντ William Wyler, μετά από μια μακρά πορεία στο χολιγουντιανό σινεμά, να σκοτεινιάζει βαθιά και να γυρίζει το βαθιά disturbing The Collector του John Fowles, επίσης φοβερό μυθιστόρημα (έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, αξίζει να τσεκάρετε). Εδώ ο Stamp σε μια τρομερή ερμηνεία μας δίνει, μαζί με το Peeping Tom λίγα χρόνια νωρίτερα, μία από τις πρώτες ολοκληρωμένες incel φιγούρες του σινεμά. Για τους λάτρεις τέτοιων αναφορών, ένα στιγμιότυπο από την ταινία χρησιμοποιήθηκε από τους Smiths για το εξώφυλλο του What Difference Does It Make? (εξώφυλλα Smiths = ανεξάντλητος κινηματογραφικός θησαυρός, ειδικά για το βρετανικό σινεμά των 50s-60s). Στάση τρίτη: ο επόμενος πρωταγωνιστικός ρόλος του Stamp ήρθε το 1967 με το Poor Cow, το ντεμπούτο του μεγάλου Ken Loach στο βρετανικό σινεμά. Παρότι σαφώς λιγότερο γνωστή από τις μετέπειτα ταινίες του Loach, το Poor Cow εγκαινίασε μια νέα φάση στο βρετανικό νέο κύμα, δίνοντας στο kitchen sink realism των προηγούμενων ετών μια πιο αιχμηρή και μαχητική πολιτική ματιά. Ο Stamp ήταν ένας ιδανικός πρωταγωνιστής, εργατικής λονδρέζικης καταγωγής ο ίδιος, καθώς αποτελούσε μέρος της γενιάς των angry young men που έφεραν μια ταξική αυθάδεια και μια κοινωνική αυθεντικότητα στο μεταπολεμικό βρετανικό σινεμά και θέατρο. Στάση τέταρτη, την ίδια χρονιά, το 1967, ο Stamp πρωταγωνιστεί σε μια ακόμα εμβληματική λογοτεχνική μεταφορά, το Far from the Madding Crowd του Thomas Hardy, την τελευταία ταινία που γύρισε ο επίσης angry young man John Schlesinger στην Αγγλία πριν πάει στο Χόλιγουντ για το Midnight Cowboy. Υπόδειγμα βικτωριανής φινέτσας και εξίσου βικτωριανής ψυχικής καταπίεσης, το Far from the Madding Crowd είναι από μόνο του και ένα ντελίριο υποκριτικού ταλέντου με τους Julie Christie, Alan Bates και Peter Finch να συμπρωταγωνιστούν μαζί με τον Stamp. Σημειωτέον πως η εξαιρετική φωτογραφία ανήκει στον μεγάλο Nicolas Roeg, πριν κάνει το δικό του σκηνοθετικό ντεμπούτο. Στάση πέμπτη: το 1968 ο Stamp συνεργάζεται σχεδόν ταυτόχρονα με δύο σπουδαίους Ιταλούς σκηνοθέτες. Με τον Federico Fellini κάνει την ιστορία Toby Dammit στην σπονδυλωτή ταινία Spirit of the Dead, βασισμένη ξανά σε λογοτεχνικά έργα, αυτήν την φορά του Edgar Allan Poe. Με τον Pier Paolo Pasolini όμως γυρίζει την σπουδαιότερη ταινία του, το Teorema όπου πρωταγωνιστεί ως ανώνυμη και σιωπηλή δύναμη που εισβάλει στο σπίτι μιας πλούσιας ιταλικής οικογένειας και κατεδαφίζει εκ των έσω, με μυστηριώδη μυθική ορμή, όλο το οικοδόμημα της αστικής ιδεολογίας. Το Teorema παραμένει μέχρι σήμερα μια ταινία-αίνιγμα που προκαλεί την σκέψη, και ήταν αυτή που εδραίωσε τον Stamp σαν έναν κατεξοχήν ηθοποιό της σιωπής σε έναν αιώνα ασταμάτητης φλυαρίας. Στις επόμενες δεκαετίες οι εμφανίσεις του Stamp είναι σαφώς λιγότερο αξιοσημείωτες, αλλά αξίζει εδώ να αναφέρουμε ένα σπουδαίο και υποτιμημένο έργο, το The Limey του Steven Soderbergh, το οποίο δεν είναι απλώς μια σπουδαία ταινία όπως τόσες ακόμα του σκηνοθέτη, αλλά και ένας φόρος τιμής στον ίδιο τον Stamp. Όχι μόνο γιατί αυτή η επιβλητική σιωπή των ερμηνειών του εδώ συμπυκνώνεται στον μοναχικό εγκληματία (κλασική μορφή του σύγχρονου κινηματογραφικού αστικού σαμουράι σε πλήθος ταινιών από το Le Samurai και το The Driver μέχρι το Ghost Dog μέχρι το Drive), αλλά και επειδή ο Soderbergh, μπερμπάντης όπως πάντα, χρησιμοποιεί το προαναφερθέν Poor Cow ως υλικό για τα πειραματικά, σιωπηλά, ατμοσφαιρικά flashbacks της αφήγησης. RIP λοιπόν σε έναν αγαπημένο καλλιτέχνη, από τους καλύτερους της γενιάς του, και εμβληματικό πρωταγωνιστή της σπουδαιότερης δεκαετίας που γνώρισε το σινεμά του 20ού αιώνα.
