Έφτασε και φέτος αυτή η εποχή, φίλες και φίλοι, που πέφτουμε με τα μούτρα στην φθινοπωρινή φεστιβαλική σεζόν ξεκινώντας βεβαίως από το Φεστιβάλ Βενετίας που μας φιλοξενεί (όχι κυριολεκτικά, είναι πραγματικά πανάκριβα εδώ) κάθε τέλος Αυγούστου με αρχές Σεπτέμβρη. Τα τελευταία χρόνια, είχαμε κάποιες σταθερές στη Μπιενάλε. Πρώτον, είχαμε νέα ταινία Γιώργου Λάνθιμου, όπως το 2018 με το The Favourite, το 2023 με το Poor Things και το 2025 με το Bugonia. Δεύτερον, είχαμε να βλέπουμε επίσημη αγαπημένη (ολογράφως εθνική μπάσκετ) ανάμεσα στις προβολές, όπως με τα Μουντομπάσκετ ’19 και ’23, και τα Ευρωμπάσκετ ’22 και ’25 (όπως βλέπετε, αυτές οι δύο εθνικές εμμονές συχνά διασταυρώνονταν, μπασκετικός σκηνοθέτης γαρ και ο Λάνθιμος). Και η τρίτη, λιγότερο ελληνική, σταθερά ήταν το κατεξοχήν χαρακτηριστικό του Φεστιβάλ Βενετίας την τελευταία δεκαετία: o συνδυασμός μεγάλων χολιγουντιανών πρεμιερών, πολυαναμενόμενων τίτλων από σύγχρονους/παλαιότερους auteurs και αξιοπρόσεκτες επιλογές από το νέο ευρωπαϊκό και διεθνές σινεμά, με τρόπο που θολώνει τις γραμμές ανάμεσα στο mainstream και το arthouse, το Hollywood και την Ευρώπη, ακόμα και το σινεμά και την τηλεόραση. Φέτος λοιπόν αυτός ο σύγχρονος χαρακτήρας του Φεστιβάλ Βενετίας φαίνεται να απουσιάζει από το Λίντο, το μακρόστενο νησάκι όπου διεξάγεται το φεστιβάλ, γνωστό επίσης ως Καμένα Βούρλα/Kόστα Ναβαρίνο του Βένετο. Μέσα στην τελευταία δεκαετία, από το The Shape of Water του 2017 μέχρι το Joker του 2019 και το Dune του 2021, η Μπιενάλε υπήρξε μια σταθερή στάση για μεγάλους στουντιακούς και πλατφορμικούς τίτλους στο μεγάλο δρόμο για τα Όσκαρ. Έτσι, τα μεγάλα αφεντικά της κινηματογραφικής βιομηχανίας έριχναν τις δυνάμεις τους, το λεφτά τους και το star power τους στο κόκκινο χαλί της Βενετίας. Μετά τα τελευταία 1-2 χρόνια, μάλλον έχουν αρχίσει να αναθεωρούν αυτήν την τακτική, πόσο μάλλον μετά από κάποιες αποτυχημένες απόπειρες για φεστιβαλικό buzz που γύρισαν μπούμερανγκ, αφού η Μπιενάλε δεν υποδέχτηκε και τόσο θερμά στουντιακούς franchise τίτλους σαν το δεύτερο Joker και το δεύτερο Beetlejuice. Κάτι τέτοιο ήταν μια lose-lose κατάσταση για τους σκληρά καπιταλιστικούς υπολογισμούς των στούντιο και των πλατφορμών, που προτιμούν προφανώς να επενδύσουν σε φτηνότερες βορειοαμερικάνικες πρεμιέρες και (κυρίως) μεγάλες ινσταγκραμικές και τικτοκικές καμπάνιες βασισμένες στο συμβολικό κεφάλαιο των stars. Μένει να φανεί αν αυτή η τάση θα αποδειχθεί μακροπρόθεσμη ή όχι (σημειωτέον πως παρόμοια ήταν η εικόνα και στις Κάννες φέτος), προς το παρόν πάντως οι μόνοι “μεγάλοι” παίχτες στη φετινή Βενετία είναι η Disney και το Netflix, κι αυτοί μάλιστα κυρίως είτε με μικρότερης κλίμακας παραγωγές είτε με τίτλους στους οποίους έχουν την διανομή. Όχι ότι αυτό στερεί από την (δυνητική) ποιότητα του φεστιβάλ, βέβαια – κάθε άλλο. Απλά έχει ένα ενδιαφέρον ως προς την δημόσια εικόνα και τη συμβολική δύναμη των μεγάλων παλαιών ευρωπαϊκών φεστιβάλ σε ένα μιντιακό-θεαματικό τοπίο που μετασχηματίζεται. Από αύριο 2 Σεπτεμβρίου, λοιπόν, που ξεκινάει επίσημα το φεστιβάλ, θα σας κρατήσουμε ενημερωμένους με μια φουλ-εξτρά κινηματογραφική ανταπόκριση, οπότε πέρα από τα άρθρα στο site αναζητήστε επίσης τα posts, stories και videos που θα φιλοξενούνται στο group του Βίντεο Κλαμπ, το Facebook page και το Instagram account του Nerdcult. Στο μεταξύ, πάμε να ρίξουμε μια γρήγορη ματιά στα highlights της φετινής Μπιενάλε: Οι μεγάλοι τίτλοι …όπως είπαμε κατά βάση απουσιάζουν, και ειδικότερα ταινίες σαν το Digger του Alejandro G. Iñárritu και το The Further Mis-Adventures of Cliff Booth του David Fincher, που αμφότερα αναμενόταν να κάνουν πρεμιέρα στη Βενετία, δεδομένης και της συχνής παρουσίας των δύο σκηνοθετών τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό δε σημαίνει βέβαια πως λείπουν οι αγγλόφωνες παραγωγές που τραβάνε το μάτι με τις μεγάλες υπογραφές και τους διάσημους stars. Πρώτα και κύρια, η φετινή Βενετία ανοίγει με το Ink του Danny Boyle όπου περιμένουμε να δούμε τη “μονομαχία” Jack O’Connell με Guy Pearce, ενώ στο διαγωνιστικό βρίσκουμε επίσης το Primetime του Lance Oppenheim με τον Robert Pattinson, το Company του Casey Affleck με τον ίδιο και τον Nick Nolte (<3) και το Bunker του Florian Zeller με την Penelope Cruz και τον Javier Bardem. Βεβαίως, το βλέμμα περισσότερο είναι στραμμένο σε δύο άλλους τίτλους που περιμένουμε πώς και πώς. Πρώτον, την επιστροφή του grand-daddy μας Werner Herzog στη μυθοπλασία με το Bucking Fastard και τη νέα ταινία του λατρεία Martin McDonagh με τίτλο Wild Horse Nine. Κρατάμε μεγάλο καλάθι και για τα δύο, ελπίζουμε να δικαιωθούμε. Και μην ξεχάσουμε βεβαίως τον άλλο υπερ-αγαπημένο μας Paul Schrader, που ξανάρχεται Βενετία με το The Basics of Philosophy. Η ασιατική επέλατη Δεν αποτελεί και κανένα φοβερό hot take να πούμε ότι τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες είθισται οι πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις και καινοτόμες τάσεις στο παγκόσμιο σινεμά έρχονται κατά κύριο λόγο από την ανατολική Ασία, και ειδικότερα τη Ν. Κορεά που γνωρίζει μια παρατεταμένη κινηματογραφική άνοιξη εδώ και αρκετά χρόνια. Φέτος λοιπόν το διαγωνιστικό τμήμα της Βενετίας έχει 3 δυνατούς τίτλους με ισχυρές υπογραφές. Πρώτα και κύρια το Look Back του Hirokazu Kore-eda (Shoplifters) και το Possible Love του Lee Chang-dong (Burning), αμφότερα φαβορί για το Χρυσό Λιοντάρι, αλλά και το Mr. Nelson, Did You Kill People? του προσωπικά αγαπημένου Shinya Tsukamoto (δημιουργού των Tetsuo ταινιών). Εκτός αυτών, έχουμε δύο ντοκιμαντέρ των βετεράνων Takashi Miike και Tsai Ming-liang, τα Shumei: The Living Legacy of Kabuki και Dust αντίστοιχα, όπως και νέους τίτλους από Lav Diaz (Let Us Through, Dear Ancestors), Sabu (Arrested Memory), και Phuttiphong Aroonpheng (The Burning Giants), με τον τελευταίο να μας είχε τραβήξει την προσοχή ξανά στη Βενετία το 2018 με το Manta Ray. Η χαρά του ντοκιμαντέρ Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι μερικοί από τους μεγαλύτερους (συμβολικά αλλά και σε διάρκεια…) τίτλους της φετινής Μπιενάλε είναι ταινίες τεκμηρίωσης και όχι μυθοπλασίας, αντανακλώντας και μια συνολικότερη μετατόπιση στην δημοτικότητα των ντοκιμαντέρ τα τελευταία χρόνια – τόσο μέσα από τις streaming πλατφόρμες όσο και γνωρίζοντας μια σχετική ανατίμηση στις κινηματογραφικές αίθουσες. Για αρχή, έχουμε δύο “μπλοκμπαστερικούς” τίτλους ντοκιμαντέρ, με πρώτο και καλύτερο (;) το Oasis: Don’t Look Back in Anger που αναμένεται να φέρει και τους αδερφούς Gallagher στο πρώτο χαλί (για να παίξουν μάπες, ίσως). Έπειτα, έχουμε το Everest: The Other Side, το επόμενο ορειβατικό ντοκιμαντέρ των δημιουργών του υπερ-πετυχημένου Free Solo. Εκτός αυτών, ο ντοκιμαντερικός συνήθης ύποπτος Sergei Loznitsa κάνει ένα αρχειακό οδοιπορικό στη Σοβιετική Ένωση των 70s με το Imperium, o Alex Gibney έρχεται με ένα 4ωρο HBO έπος για τον Elon Musk, και ο Wim Wenders παρουσιάζει μια ταινία για τον Ελβετό αρχιτέκτονα Peter Zumthor. Αν μας ρωτάτε, όμως, οι ντοκιμαντερικοί τίτλοι που περιμένουμε περισσότερο είναι οι εξής 3, προερχόμενοι από μεγάλες μας κινηματογραφικές καψούρες. Πρώτον, το Union Town για τους αγώνες των κούριερ στις ΗΠΑ από τη Barbara Kopple, παλιά καραβάνα του προλεταριακού αμερικάνικου σινεμά από τα 70s. Δεύτερον, το Joie de Vivre του Luca Guadagnino για τον Bernardo Bertolucci – enough said, που λένε. Και τρίτον, και σημαντικότερον, η νέα ταινία της Sophie Fiennes με τον Slavoj Zizek, με τίτλο The Pervert’s Guide to Utopias, που συνεχίζει τις εμβληματικές ταινίες-για-ταινίες-από-και-για-ανώμαλους που ξεκίνησαν μαζί στα 00s. Πάντως, κλείνοντας την ντοκιμαντερική ενότητα, η προσοχή δικαίως είναι στραμμένη σε δύο ταινίες με έντονο πολιτικό στίγμα: αφενός το μικρού μήκους They’re Here της Laura Poitras για την αντιμεταναστευτική πολιτική του ICE στις ΗΠΑ, και αφετέρους το NAZA των Ισραηλινών δημοσιογράφων Yuval Abraham και Rachel Szor για τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα. Οι ελληνικές συμμετοχές Στο εγχώριο φεστιβαλικό μέτωπο, έχουμε δύο συμμετοχές στο διαγωνιστικό τμήμα Orizzonti που συνήθως φιλοξενεί δημιουργούς που βρίσκονται στην πρώτη ή την δεύτερη ταινία τους. Εκεί λοιπόν θα δούμε το Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα της Ζακλίν Λέντζου, τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινίας της μετά το Σελήνη, 66 Ερωτήσεις, όπως και το μικρού μήκους Ο Τροπικός του Θρηνούντος Γκέκο του Σταύρου Μαρκουλάκη.
